Kimyager · Yangın Uzmanı · Adli Bilirkişi
DEVRİM
AKBAL
● Kimyager
● Yangın Uzmanı
● Adli Bilirkişi
devrimakbal.comTürkiye
Bir yangının nedeni tahmin edilmez; bulunur. Kalıntının kimyası, malzemenin davranışı, ısının izlediği yol — hepsi geriye doğru okunabilen bir kayıttır. Bu işin merkezinde deneyimden önce yöntem vardır: sahada toplanan bulgunun laboratuvarda doğrulanması, doğrulanan bulgunun hukuka anlaşılır bir dille aktarılması.
Bu yöntemin arkasında üç ayrı meslek var. Önce sanayide kimyager olarak maddenin üretim içindeki davranışını öğrendim — ilaç, tekstil, nikel ve krom kaplama hatlarında, arıtma tesislerinde; malzemenin kataloğunda değil hattın üzerinde nasıl davrandığını. Ardından yıllarca kimya öğretmenliği ve okul yöneticiliği yaptım; 2017'den bu yana da İstanbul adliyelerinde adli bilirkişilik yapıyorum. Sahada görüleni laboratuvarda doğrulama alışkanlığı ilkinden, doğrulanmış bulguyu karşısındakinin anlayacağı dille anlatma zorunluluğu ikincisinden kalma.
Bu yüzden dosyaların hepsi yangın değil. Bir tesisatın neden korozyona uğradığı, bir kaplama hattının gerçekte ne ürettiği, bir depodaki kimyasal stoğun bugün ne ettiği — hepsi aynı sorunun biçimleri: madde ne yaptı, neden yaptı, bunu hangi kayıt ispatlıyor.
1976, İstanbul — Pertevniyal Lisesi, 1994 — Kimya lisansı · Yıldız Teknik Üniversitesi, 2001 — 2017'den bu yana adli bilirkişilik
Olay yeri incelemesi, başlangıç noktasının belirlenmesi, tutuşma kaynağı ve yayılma mekanizmasının kimyasal ve fiziksel delillerle ortaya konması. Elektrik tesisatı, dolum ve karıştırma ekipmanı, statik elektrik, iç taşıma araçları teker teker elenir.
Mahkeme ve savcılık görevlendirmelerinde teknik inceleme ve rapor. Kusur oranının ve teknik sorumluluk alanlarının tespiti; bulguların hukuk diline, tartışmaya kapalı bir açıklıkla aktarılması.
Parlayıcı ve patlayıcı madde kullanılan üretim ortamlarında ATEX ekseninde risk değerlendirmesi; statik elektrik, topraklama, havalandırma ve ex-proof donanım uygunluğu.
Ticaret mahkemesi görevlendirmeleriyle stok ve tesis değerlemesi; kimyasal ürün, boya, yapı kimyasalları ve petrokimya stoklarında rayiç bedel ile likidasyon değerinin ayrı ayrı tespiti; on milyonlarca TL ölçeğinde dosyalar.
Mahkeme görevlendirmesi olmaksızın, taraf talebiyle düzenlenen bağımsız teknik rapor. Korozyon ve malzeme uygunluğu, kaplama ve boya sistemleri, üretim altyapısının teknik değerlendirmesi.
Yangın sonrası hasar tespiti, nedensellik zincirinin kurulması, rücu incelemelerinde teknik görüş raporu.
Bir yangın söndükten sonra geriye anlatan kimse kalmaz. Kalan tek şey maddedir: erimenin sınırı, isin yönü, metalin rengi, kalıntının bileşimi. Teknik rapor bu sessiz kaydı okunur hale getirir — ve çoğu zaman dosyadaki tek nesnel tanıktır.
Cumhuriyet başsavcılıklarınca oluşturulan teknik bilirkişi heyetlerinde Kimyager / Yangın Uzmanı sıfatıyla görev aldım. Bu heyetlerde makine, elektrik ve inşaat mühendisleri ile iş güvenliği uzmanları birlikte çalışır; her uzman kendi alanının bulgusunu ortaya koyar ve rapor ortak imzayla savcılığa sunulur. Ulusal ölçekte kamuoyunun izlediği sanayi kazaları da bu görevlendirmeler arasındadır.
Görevlendirmeler, savcılık nezaretinde yapılan olay yeri keşiflerinden ölümlü sanayi yangın ve patlamalarında kusur oranının tespitine kadar uzanır. Heyetler dosyanın kapsamına göre yedi ila on üç uzmandan oluşabilir; bu ölçekte bir çalışmada teknik bulgu kadar uzmanlar arası koordinasyon da işin parçasıdır.
Dosyalar tek bir sektöre ait değil: kimya ve boya üretimi, plastik ve kauçuk, tekstil, mobilya, depolama tesisleri. Yazılı raporun da kendine ait bir disiplini var — her kanaat bir mevzuat hükmüne ve dosyadaki bir kayda bağlanır, dayanağı olmayan çıkarım rapora girmez. Bilirkişinin işi hüküm kurmak değil, hükmü kuracak olana sağlam bir teknik zemin bırakmaktır.
Nisan 2025'te kurulan; yangın güvenliği alanında eğitim, danışmanlık ve araştırma faaliyetleri yürüten kurumsal yapı. Bireysel bilirkişilik görevlerinden ayrı olarak; kurumlara yönelik eğitim programları, tesis uygunluk denetimleri ve teknik danışmanlık hizmetleri bu çatı altında verilir.
Bir dosya tek bir uzmanlığı aşıyorsa iş, kurulu bir ekiple birlikte yürütülür: makine ve elektrik mühendisliği, iş sağlığı ve güvenliği, itfaiye kökenli saha uzmanlığı. Her uzman kendi alanının bulgusunu koyar; şirket antetiyle düzenlenen teknik mütalaa bu bulguların ortak sonucudur.
Kurucu · Yönetim Kurulu BaşkanıSaha, delil bütünlüğü bozulmadan incelenir; yanma izleri, malzeme davranışı ve yapısal bulgular kayıt altına alınır, numune alınır. Sahanın yanında dosya da okunur: tesisin yerleşimi, üretim akışı, bakım ve personel kayıtları, ifadeler.
Alınan numuneler analiz edilir. Kimyasal bulgu, sahadaki fiziksel izle karşılaştırılır; tutarsızlık varsa saha yeniden değerlendirilir.
Tutuşma kaynağından yayılmaya kadar olay yeniden kurulur; olası kaynaklar teker teker elenir. Her halka bir bulguya dayanır; dayanmayan halka rapora girmez.
Bulgular hukuk diline aktarılır; her kanaat mevzuattaki karşılığıyla birlikte yazılır. Gerektiğinde duruşmada teknik açıklama yapılır, itirazlar teknik zeminde karşılanır.